linux distros

 

🚀 GNU/Linux'tan Modern Dağıtımlara (Linux Distroları)

🔹 1. “Distro” Ne Demek?

Distro (dağıtım), bir Linux çekirdeği ile birlikte çalışan;

  • GNU araçları,

  • Paket yöneticisi,

  • Masaüstü ortamı,

  • Kurulum aracı,

  • Yazılım deposu gibi parçaların bir paket halinde sunulmasıdır.

Yani, bir dağıtım:

“Kullanıma hazır bir GNU/Linux sistemidir.”

🔹 2. Neden Farklı Distrolar Var?

Çünkü farklı insanlar ve topluluklar, farklı ihtiyaçlar için farklı kombinasyonlar yapıyor.
Mesela:

DağıtımHedef KullanıcıÖzellik
UbuntuYeni başlayanlar, ofis kullanıcılarıKullanımı kolay, büyük topluluk
Debianİleri seviye kullanıcılarKararlılık, özgür yazılım odaklı
Arch LinuxGelişmiş kullanıcılarHer şeyi elle yapılandırırsın, öğrenme odaklı
FedoraGeliştiricilerEn güncel yazılımlar, Red Hat destekli
Kali LinuxSiber güvenlik uzmanlarıPenetrasyon test araçları ön yüklü
Alpine LinuxSunucular, konteynerlerUltra hafif, minimal yapı
Linux MintEv kullanıcılarıWindows’a benzer arayüz, kolay geçiş
Red Hat / CentOS / AlmaLinuxKurumsal sistemlerStabilite ve uzun vadeli destek

🔧 3. Dağıtımların Ortak Özellikleri

Her dağıtımın içinde:

  • Linux çekirdeği (Linus Torvalds’un geliştirdiği)

  • GNU araçları (ls, cat, bash, gcc, make vb.)

  • Paket yöneticisi (örn. APT, YUM, Pacman, Zypper)

  • Yazılım deposu (resmi veya topluluk tarafından desteklenen)

  • Kurulum aracı (GUI ya da CLI üzerinden kurulum kolaylığı)

🧠 4. Hangi Dağıtımı Seçmeliyim?

Amacın Ne?Önerilen Distro
Yeni öğreniyorumUbuntu, Linux Mint
Siber güvenlik öğreniyorumKali Linux, Parrot OS
Her şeyi elle öğrenmek istiyorumArch Linux, Gentoo
Sunucu kuracağımDebian, CentOS, Ubuntu Server
Çok hafif sistem lazımAlpine, Puppy Linux, Lubuntu
Şirket sunucusu kuracağımRHEL, AlmaLinux, Rocky Linux

🧬 5. Dağıtımların Soy Ağacı (Basitleştirilmiş)

UNIX
 └── GNU Projesi
      └── Linux Çekirdeği (1991)
           └── Debian (1993)
               ├── Ubuntu (2004)
               │    ├── Linux Mint
               │    └── Zorin OS
           └── Kali Linux
           └── Parrot OS
           └── Devuan (Systemd’siz Debian)
           └── Knoppix

           └── Red Hat (1995)
               ├── Fedora (topluluk)
               ├── CentOS (klon, 2004)
               └── AlmaLinux / Rocky Linux

           └── Arch Linux (2002)
               ├── Manjaro (daha kullanıcı dostu)
               └── EndeavourOS

           └── Slackware (1993)
               └── Salix, Zenwalk

🔚 Özetle

  • GNU/Linux sistemi, farklı kombinasyonlarla "dağıtım" (distro) haline getirildi.

  • Her distro farklı kullanıcı ihtiyaçlarına göre şekillendirildi.

  • Modern Linux dünyası bu zenginlik ve çeşitlilik üzerine kurulu.


🗓️ Yıllara Göre En Çok Kullanılan Linux Dağıtımları (1993–2025)

YılEn Popüler Distrolar (Tahmini Sıralama)Açıklama
1993Slackware, Debianİlk dağıtımlar; Debian kararlılığı, Slackware sadeliğiyle öne çıktı.
1995Red Hat Linux, Debian, SlackwareRed Hat kurumsal sistemlerde ilgi görmeye başladı.
2000Red Hat, Mandrake (Mandriva), DebianMandrake masaüstünde popülerdi.
2004Ubuntu, Fedora, DebianUbuntu ilk kez çıktı, Fedora Red Hat’in topluluk sürümü oldu.
2006Ubuntu, openSUSE, FedoraUbuntu sade arayüzüyle kullanıcıları etkiledi.
2010Ubuntu, Linux Mint, FedoraLinux Mint, Ubuntu’ya alternatif olarak çıktı ve yükselişe geçti.
2012Linux Mint, Ubuntu, DebianMint, kullanıcı dostu arayüzüyle birinciliğe oturdu.
2015Linux Mint, Ubuntu, Arch LinuxArch öğrenenler için ilgi çekmeye başladı.
2018Ubuntu, Manjaro, Linux MintManjaro (Arch tabanlı) yükselmeye başladı.
2020Manjaro, MX Linux, UbuntuMX Linux hafifliğiyle popüler oldu.
2022Ubuntu, Pop!_OS, Fedora, ManjaroPop!_OS (System76 destekli) geliştiriciler arasında yayıldı.
2024Linux Mint, Fedora, Arch Linux, UbuntuFedora, Wayland desteği ve yeniliklerle tekrar yükseldi.
2025Fedora, Linux Mint, Ubuntu, EndeavourOS, Pop!_OSFedora modern donanım desteği ve GNOME ile zirvede.

📌 Notlar:

  • Ubuntu, 2004'ten sonra masaüstü kullanıcıları arasında en yaygın olan dağıtımdı.

  • Linux Mint, Ubuntu tabanlı olarak doğdu ve arayüz sadeliğiyle yaygınlaştı.

  • Arch Linux, “her şeyi elle yap” felsefesiyle ileri düzey kullanıcılar arasında büyüdü.

  • Fedora, Red Hat destekli olduğu için hem masaüstü hem geliştirici tarafında büyüdü.

  • Manjaro, Arch'ın kolaylaştırılmış versiyonu olarak popülerleşti.

  • Pop!_OS, özellikle donanım uyumu (System76 bilgisayarlarıyla) sayesinde yükseldi.

  • MX Linux, hafiflik isteyen kullanıcılar tarafından tercih edildi.

Labels: |